Altınbeşik Mağarası Ormana Ürünlü Köyü Eynif Ovası Tolhan gezilecek yerler olarak belirlenmiş günübirlik güzel bir programdır.
Toplanma noktalarından katılımcılar alındıktan sonra kahvaltı ve ihtiyaç gidermek için Serik Somuncu Baba uğrayacağız.(yoğunluğa göre yer değişikliği olabilir). Kahvaltının ardından Manavgat yolu üzerinden Ormana Köyüne doğru yola çıkıyoruz. Keyifli bir yolculuğun ardından Ormana köyü varacağız. Ormana, Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı 700 yıllık geçmişi olan düğmeli evleriyle ünlü bir köy. Sedir ağacından elde edilen ahşap birbirinin içine kenetlenerek iskelet olarak kullanıp, içine taş yığarak, herhangi bir harç veya çimento gibi malzeme kullanmadan yapılan evlerdir Düğmeli evler. İskeletin dışarıda kalan kısımları da düğme gibi gözüktüğü için adına düğmeli (pişduvan) evler denilmekte.
Fellovs Düğmeli Evleri şöyle anlatır
Bu dağ köyünde (Elvadi Kebir) öyle bir inşa usulü gördüm ki, mimarlık kitaplarında eşine rastlamadım. Duvarlar sadece üst üste yığılmış taşlardan ibaret gibi görünse de, aralarına atılan sedir hatıllar binayı bir sepet gibi örüyor. Dışarı sarkan ahşap uçlar, sanki binanın düğmeleri gibi; bu sayede en şiddetli sarsıntıda bile taşlar dağılmıyor, sadece esniyor."Charles Fellows, 1830’lu yılların mühendislik ve mimari anlayışıyla Elvadi Kebir (Büyükalan) evlerini incelediğinde, bu sistemin sadece estetik bir tercih değil, hayatta kalmak için geliştirilmiş bir "esnek mühendislik" örneği olduğunu fark etmiştir.
Fellows’un notlarından ve o dönemki bilimsel gözlemlerinden yola çıkarak, "harçsız hatıl" (Düğmeli Ev) sisteminin depreme karşı sağladığı avantajları şöyle özetleyebiliriz:
1. "Kırılmak Yerine Esnemek" Prensibi
Fellows, klasik kâgir (taş veya tuğla) yapılarda kullanılan kireç harcının zamanla kuruyup kemikleştiğini ve bir sarsıntı anında cam gibi çatladığını fark etmiştir. Ancak Akseki’deki sistemde:
Harçsız Yapı: Taşlar arasında bağlayıcı bir harç olmadığı için, sarsıntı anında taşlar birbirine çarparak mikro hareketler yapabilir.
Sönümleme: Bu mikro hareketler, depremin yarattığı devasa enerjiyi binanın geneline yayarak tek bir noktada kırılma oluşmasını engeller.
2. Sedir Hatılların "Kafes" Görevi
Fellows, duvarın içine yatay ve dikey olarak yerleştirilen sedir ağaçlarını bir "iskelet" veya "sepet örgüsü" olarak tanımlar.
Bağlayıcılık: Harç yerine geçen bu ahşap karkas, taşları bir arada tutan asıl kuvvettir.
Düğmelerin Rolü: Dışarı taşan "düğmeler" (hatıl uçları), içteki ve dıştaki ahşap iskeleti birbirine kenetler. Deprem anında duvarın dışa doğru patlamasını (yıkılmasını) bu kenetlenme engeller.
3. Ahşabın Çelik Gibi Davranması
O dönemde çelik konstrüksiyon henüz yaygın değildir, ancak Fellows sedir ağacının lifli yapısının sarsıntılara karşı gösterdiği direnci şu şekilde analiz etmiştir:
Çekme Gerilmesi: Taş basınca dayanıklıdır ama çekme kuvvetine karşı zayıftır. Sedir hatıllar, binanın çekme kuvvetlerine karşı direncini artırarak bir nevi modern "betonarme demiri" görevi görür.
Hafiflik: Binanın üst katlarında ahşap kullanımının artması, yapının ağırlık merkezini aşağı çeker ve sarsıntı anındaki salınımı daha güvenli hale getirir.
4. Fellows'un Bilimsel Çıkarımı
Fellows, günlüğünde bu sistemi şu çarpıcı cümleyle özetler:
"Bu binalar, doğanın hiddetine karşı koymak için değil, onunla birlikte hareket etmek için inşa edilmiş. Sarsıntı bittiğinde taşlar yerlerine geri oturuyor; bina adeta nefes alıyor."
Köydeki evlerin tarihi silueti korunmuş; 2012’de Çekül Vakfı’nın Tarihi Kentler Birliği’ne de üyeliği kabul edilmiştir. Burada vereceğimiz serbest zaman ardından. Onas seyir tepesine geçip Fotoğraf molası vereceğiz. Fotoğraf molamızın ardından Altınbeşik Mağarasına geçeceğiz.
Dünya'nın en büyük yeraltı su mağaralarından biri olan Altınbeşik Mağarası; üç kattan oluşmakta, sadece girişteki ilk 200 metrelik göl kısmı halkın ziyaretine açıktır. Rafting botuyla gezilebilen yüksek tavanlı bu kısımda sarkıtlar, dikitler ve doğal bir köprü bulunuyor. Suyun altını görebileceğiniz kadar berrak suyun üzerinde, rehberimizin anlatımı eşliğinde gezeceğiz
Mağara gezimizin ardından Ürünlü Köyü'ne geçiyoruz. Burada köy kahvesinde vereceğimiz çay molasının ardından. Kalan zamanımızda Tolhan ovasında yılkı atlarının fotoğraflarını çekmeye gideceğiz.(yeterli zaman olursa) Sonrasında dönüş yolculuğumuz başlayacak.
Katılımcılar alındıkları noktalara bırakıldığında turumuz son bulacak.
